{"id":1469,"date":"2021-06-08T08:25:00","date_gmt":"2021-06-08T07:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kablegintza.eus\/?p=1469"},"modified":"2021-06-12T05:40:46","modified_gmt":"2021-06-12T04:40:46","slug":"zegamako-belar-kableak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kablegintza.eus\/es\/zegamako-belar-kableak\/","title":{"rendered":"Zegamako belar kableak"},"content":{"rendered":"\n

Euskal Herrian XX. mendean erabili ziren belar kableak nire peskizetatik kanpo badaude ere, gertutik jarraitzen ditut beraien inguruan sortu daitezken historio, pasadizo zein protagonistak.<\/p>\n\n\n\n

Gaurko sarrera labur honetan, Zegamako belar kableei aipamena egin nahiko nieke.<\/p>\n\n\n\n

Tipologia<\/h2>\n\n\n\n

Berez, Zegamako belar kableak Nafarroako Araitz bailarakoen edo Ataungoen<\/a> tipologia berbera jarraitzen zute: Kota ezberdinetan kokatutako eta N distantziaz loturiko altzairuzko kable bat, grabitatearen indarra baliaturik etxeko ganbararaino belar ondua, garoa, ikatza edo behar zen generoa garraiatzeko lanabesa. <\/p>\n\n\n\n

Egur kableekin<\/a> alderatuta, hauek baino soluzio teknologiko nabarmen sinpleagoa izan ziren. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mazkiaran Erdikoa baserriari 1961. urtean ateratako argazkian, etxeko atarian ageri den balkoiraino iristen zen belar kablea dakusagu. Argazkia: I\u00f1aki Arrizabalaga.
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ramon Arrizabalagaren maketa<\/h2>\n\n\n\n

Ataunen XX. mendean zehar 197 belar kable ezarri baziren, Zegamako lurretan 10-12 ezarriko zirela aipatu zidan Ramon Arrizabalaga zegamarrak. Tartean, eta gogoan duela, Asti\u00f1e<\/strong> baserrian 200m.takoa, Arakama azpikoan<\/strong> errotarako, Mazkiarango hiru baserriak<\/strong> bakoitzak berea, Berasategin<\/strong> eta Zubitxoetan<\/strong> ere bai…<\/p>\n\n\n\n

Aidanez, Euxebio Arrizabalaga bere aita zenak bere lur sail batetik Mazkiaran Erdikoa baserriraino 300m.tako belar kablea \u00abgerra aurretik\u00bb ezarri zuen (data zehatza ez dakigu baina 1935. urteren bueltan izango zen eta 1980ko hamarkada arte erabili zen) eta Euxebio bera izan omen zen Zegamako belar kableen sustatzaile nagusia.<\/p>\n\n\n\n

Belar kablearen agerpena XX. mende hasieran iraultza latza izan zen eta etxeko ganbararaino hainbat produktuen garraioa nabarmen erraztu zen. Horren aurretik, etxeko ganbararaino belar ondua zein garoa eraman behar zirenean, lehenik etxeko atariraino leraz, gurdiz edo kaballerien gainean gerturatu ta jarraian bizkarrean kargatuta, etxeko hiru solairuak igo beharra zeuden. Lan nekeza eta motela ezbairik gabe.<\/p>\n\n\n\n

Ramonek ez daki bere aitak nola edo noren eraginez gerturatu zuen lanabes berri hau Zegamako baserrietaraino. Dokumentaziorik ere ez du. Nolanahi ere, bere aitaren lana aitortzeko asmoz, bere etxeraino ezarri zuen belar kablearen maketa bat prestatu du. Honatx argazkiak:<\/p>\n\n\n\n